Bağlantıda kalın

İnsan Yapımı Olduğunu Bilmediğiniz Meyve, Sebze ve Yemişler

Kültür

İnsan Yapımı Olduğunu Bilmediğiniz Meyve, Sebze ve Yemişler

Günümüzde yemeklerde kullandığımız sebzelerin, severek yediğimiz bazı favori meyvelerimizin ve yemişlerin insan yapımı olduğunu biliyor muydunuz? Merak etmeyin bilmediklerinizin hepsi bu listede.

Lahana, brokoli, karnabahar ve dahası

Lahana, brokoli, brüksel lahanası, karnabahar ve daha birçok bitkinin soyu günümüzde hala bulunan ve adı yabani lahana olarak bilinen Brassica oleracea adlı bir bitkiye dayanıyor.

2,500 yıl önce sadece Avrupa ve Akdenizin bazı bölgelerinde yetişen bu bitkinin tadı büyüdüğü yere göre değişiyordu. Eski Romalılar ve Yunanlar kısa bir süre sonra bu bitkiyi yemeklerde kullanabileceklerini fark ettiler. Daha büyük yaprakları olan yabani lahanayı seçici üretim ile yetiştirmeye başladı ve bunun sonucunda kıvırcık ve kara lahana ortaya çıktı.

İnsanların daha büyük yapraklı olan yabani lahana tomurcuklarını kullanarak seçici üretim yapması 1600 yılına kadar devam etti. Sonuç, çok sayıda yapraklarla kaplı ilk lahana oldu. Daha büyük gövdeleri seçilerek büyütülen bitkiler yer lahanası, küçük başlı olanlar brüksel lahanası, büyük çiçekleri olanlar ise brokoli ile karnabahar oldu.

Günümüzde de birçok ülke lahana ile oynayarak yeni türler elde etme çalışmalarına devam ediyor.

Portakal

Portakalın birçok versiyonu bulunmakta fakat her çeşit portakalın köküne inildiğinde greyfurt ile mandalinanın karışımı olduğu görülüyor. Büyük mandalinaları portakala benzetenler aslında yanılıyor çünkü portakalın kökü mandalinadan geliyor ve gerçek portakal aşağıdaki resme benziyor.

Kaynak: John Tann

Portakalın ilk olarak Çin’in güneyinde ortaya çıktığına inanılmaktadır. Yıllar geçtikçe insanlar birçok çeşit portakal oluşturmak için portakalı seçici olarak yetiştirdiler ve portakalın diğer turunçgiller ile karıştırılması bu sayede kolaylaştı. Teknik olarak bir portakal çeşidine portakal denemek için onun mandalinadan evrilmiş olması gerekiyor.

Yer fıstığı

Modern yer fıstığının kökü Bolivya’nın içinde büyüyen Arachis ipaensis ve Arjantin’ya ile Bolivya arasında olan Andean vadisinde yetişen Arachis duranesis adlı iki yer fıstığının birleşiminden geliyor.

Kaynak: airpix

Doğal olarak melezleşmesi imkansızdı çünkü bitkilerin yetiştiği yerler arasında çok uzaklık vardı. Araştırmacılar Güney Amerika’daki en eski yerleşimciler 10,000 yıl önce Bolivya’ya yerleşmeden önce Arachis duranesis bitkisini Andean vadisinden getirdiklerini ortaya çıkardı. Yerliler yeni bir bitki potansiyelini fark etmedi fakat arılar iki farklı bitkiden polen alarak yeni bir melez bitki çıkartmaya başlamıştı bile. Arıların sayesinde, bugün yediğimiz yer fıstığı ortaya çıktı.

Badem

Gerçek badem aslında yabani bademlerin seçici yetiştirilmesi sayesinde günümüzdeki halini alsa da bilim adamları günümüz bademinin tam olarak hangi yabani bademden geldiğini bilmiyor.

Kaynak: Dustinvan

Bazen avuç avuç yediğimiz modern bademin orijinali acıdır ve belli bir miktardan fazla tüketilmesi ölümcüldür. Bilim adamları bademin atasının fenzlianaa (Fritsch) Lipsky olduğuna inanıyor çünkü ağacın tohumları ve meyveleri günümüz bademini andırıyor. Bu bitki aynı zamanda bademin seçici olarak yetiştirildiği yer olduğuna inanılan Ermenistan ve Azerbaycan’da da bulunuyor. Gerçek badem zehirli ve acı olduğu için bilim adamları hala insanların bademi nasıl günümüzdeki haline getirdiğini belirleyemiyor.

Havuç

Havuçlar aslında turuncu renk değildi. Doğal havuç beyaz veya mordu ve muhtemelen yenilebilir değildi. Roma İmparatorluğu’nun beyaz havuç yediğini gösteren bazı açıklamalar var fakat, tarihçiler bunun yaban havucu olduğunu veya ikisi birden olduğuna inanıyor. Günümzdeki turuncu havuç sarı havucun melezinden oda beyaz havucun melezleştirilmesinden geliyor.

Kaynak: Karen Thornton

Tüketilebilen modern havucun atasının 10. yüzyılda İran’da ortaya çıktığı düşünülüyor. Bazıları mor bazıları ise beyaz olduğunu söylüyor. Eski havuçların birçok küçük kökü vardı ve boyutları farklıydı. İranlılar en büyük kökleri seçerek tek bir büyük köklü havuç üretmeyi başardı.

Seçici yetiştirme devam ettikçe havuç yabani rengi mor ve sarıdan bugünkü turuncu rengine ve tadına geldi.

Muz

Kaynak: Angie Harms

Günüz muzunun soyu doğada yabani olarak bulunan Musa acuminata ile Musa balbisiana’nın birleşiminden geliyor. Musa acuminata’nın içi daha etlidir fakat çok kötü bir tadı vardır. Musa balbisiana’nın tadı da güzeldir fakat içinde çok fazla tohumu vardır.

İki muz türü de doğal olarak Güney Asya ormanlarında melez olarak yetişiyor ancak modern muzun atası olarak oluşan bu melez kısır. 10,000 yıl önce ilk insanlar bitkileri ve hayvanları melezleştirmeyi keşfetti ve yeni ağaçlar üretmeye başladı. İstenilen özellikler seçilerek yapılan seçili üreme ile yetiştirilen bu bitkiler günümüzde yediğimiz muzu oluşturdu.

Yorum yap

Yorum yap

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Kültür kategorisinde diğer yazılarımız

Yukarı